Browsing Category

Gezondheid en kinderen

melk
Gezondheid en kinderen

Is melk gezond voor elk?

Melk, gezond voor elk en Melk, de witte motor. Wie kent deze reclame slogans uit de jaren ’60 en ’80 niet? Slim bedacht door de zuivelindustrie en onderdeel van een een landelijke campagne om alle schoolkinderen in Nederland melk te laten drinken. De ‘schoolmelk’ werd een begrip in Nederland. Want melk drink je om voldoende calcium binnen te krijgen, toch? En calcium hebben opgroeiende kinderen nodig voor gezonde botten. Hmm.. helaas ligt het iets genuanceerder. En is melk helaas niet gezond voor elk.

Wat zit er eigenlijk in melk?

Eerst even wat ‘saaie’ theorie. Wat zit er eigenlijk in melk? Koemelk bevat verschillende stofjes die niet zo fijn zijn voor ons lichaam. Zoals het groeihormoon IGF-1, wat ervoor zorgt dat kalfjes zo snel groot worden. Goed voor hen, maar iets minder goed voor ons mensen. Ook bevat melk Neu5gC. Euh, neu-wat? Lastige materie, ik weet het. Maar Neu5gC is een lichaamsvreemd suikermolecuul. Als we dit binnenkrijgen door het eten van andere zoogdierproducten zoals melk, herkent ons imuunsysteem dat niet. Door beweging kun Neu5Gc verbranden, maar als je er teveel van binnenkrijgt kan het ervoor kan zorgen dat ons imuunsysteem overactief is. Dit leidt tot ontstekingsreacties in ons lichaam. Ook bevat melk, net als gluten overigens, veel exorfinen. Dit is een morfine-achtige stof wat zorgt voor een ‘geluksgevoel’ en wat kan leiden tot over-eten. Plus: hoe meer exforfinen je binnenkrijgt, hoe ongevoeliger je receptor in je brein wordt voor lichaamseigen endorfinen.

Heeft je kindje vaak oorontstekingen?

Melk is een hoog-allergeen voedingsmiddel en bevat caseïne. En caseïne is een dierlijk eiwit dat voor mensen maar slecht te verteren is. Kalfjes hebben hier geen moeite mee, die hebben een maag met vier kamers (‘het viermagen-stelsel’) om de eiwitten te kunnen verteren. Maar dat trucje kunnen wij mensen helaas niet. Als je er gevoelig voor bent kan caseïne irritatie in de darmen veroorzaken. Als reactie hierop produceert ons lichaam slijm. Heeft je kindje vaak last van oorontstekingen? Zuivel zou hier weleens de oorzaak van kunnen zijn. Ook staan klachten zoals eczeem en buikklachten hebben vaak verband met de inname van zuivel. Heeft je kindje klachten? Laat zuivel even helemaal weg in het voedingspatroon. Het kan een wereld van verschil maken.

Maar hoe zit het dan met de calcium in melk?

Ons lichaam heeft calcium nodig voor onze botten, dat klopt. Maar helpt melk hierbij? Het Voedingscentrum adviseert zuivel vanwege B12 en calcium. En melk bevat inderdaad calcium. Maar melk bevat ook een hoog fosforgehalte. En fosfor hecht zich aan de calcium waardoor ons lichaam dit niet goed kan opnemen. Voor een goede opname van calcium kun je calcium beter uit andere voedingsmiddelen halen.

Voedingsmiddelen die goed zijn voor de botten

Groene groenten (boerenkool, broccoli) bevatten grote hoeveelheden calcium! Gaan groenten er lastig in bij je kleintje? Denk dan eens aan een smoothie! Een handje boerenkool in je smoothie is beter voor je dan een glas melk. Verder vind je calcium ook in peulvruchten, avocado, banaan, bruine rijst, noten en gedroogde zuidvruchten zoals dadels en vijgen. Genoeg bronnen van calcium te vinden dus!

Calcium en een betere opname door vitamine D en K2

Daarnaast speelt een nog een belangrijke factor mee voor een goede calciumopname. Een goede vitamine D en K-status zorgen ervoor dat calcium beter wordt opgenomen in ons lichaam. Vitamine K kan je lichaam zelf aanmaken als je een gezonde darmflora hebt. Je vindt deze belangrijke vitamine ook in groene bladgroenten. Vitamine D kan het lichaam, bij voldoende zonlicht, ook zelf aanmaken. Maar dit is bij ons klimaat – en onze leefstijl waarin we veel binnenshuis leven en werken – heel lastig. Meer dan de helft van de Nederlanders heeft dan ook – zonder suppletie – een vitamine D-tekort. Suppletie van vitamine D is eigenlijk altijd aan te bevelen. Zowel bij kinderen als volwassenen. Neem voor meer informatie of aanbevelingen hierover gerust contact met mij op.

Plantaardige melk

De behoefte aan ‘dierlijke melk’ ligt genuanceerder als het gaat om baby’s. Tijdens de natuurlijke zoogperiode heeft een kind dierlijke melk nodig om te kunnen groeien. Optimaal gezien drinkt een baby borstvoeding tot hij aangeeft hier geen behoefte meer aan te hebben. Wanneer er geen borstvoeding (meer) beschikbaar is, is het van groot belang dat kinderen melkvoeding krijgen van een ander dier (koe of geit) of speciale voor zuigelingen ontwikkelde melk op plantaardige basis. Dit bevat alle belangrijke voedingsstoffen die de baby nodig heeft voor zijn groei en ontwikkeling. Geef je baby nooit plantaardige melk als vervanging voor flesvoeding. Dit bevat niet de juiste voedingsstoffen en kan niet worden gebruikt als vervanger voor borst- of kunstvoeding.

Hoe zit het met andere zuivelproducten?

Je hoeft dus geen melk te drinken om aan je calciumopname te komen. Kies voor jezelf of en hoeveel melk in jullie voedingspatroon past. Kijk goed naar je kindje. Heeft deze last van klachten? Tot slot nog een belangrijke vraag: hoe zit het met andere zuivelproducten? Er zit namelijk wel een verschil in het type zuivelproduct en de bewerking ervan. Yoghurt en kaas zijn door middel van probiotische bacteriën gefermenteerd en veel mensen lijken dit beter te kunnen verdragen dan melk. Maar hier geldt wel voor: kies bij voorkeur voor onbewerkte en volle producten. En heeft je kindje dus last van eczeem of oorontstekingen? Dan is het beter om ook deze producten (tijdelijk) te laten staan en te kijken welk effect dit heeft.

Vragen of persoonlijk advies?

Als kindervoedingscoach kan ik jou hierbij helpen. Ik kan jullie voedingspatroon analyseren en een op-maat-gemaakt voedingsplan mét recepten maken. Heb je vragen over kinderen en melk of wil je graag persoonlijk advies? Stuur een berichtje naar vivienne@kidsvoeding.nl een ik help je graag verder!

Bronnen via Better Health Academy: Milk, dietary calcium, and bone fractures in women: a 12-year prospective study. Door: D Feskanich, W C Willett, M J Stampfer and G A Colditz; Channing Laboratory, Boston, Mass. 02115, USA, Pretice, A., et al., Nutrition and bone growth development. The proceedings of the Nutrition Society, 2006 p 348-360. Brian, S., et al, Dairy product consumption and risk of hip fracture: a systematic review and meta- analysis. MBC public health, 2018, p. 165.

eerste duizend dage
Gezondheid en kinderen

Voeding en de eerste 1000 dagen

Onze baby Philippa is ruim 6 maanden oud en we zijn goed op weg met de eerste hapjes! Een mooie moment om even stil te staan bij ‘de eerste duizend dagen’. Wist je dat voor het aanleren van gezond eetgedrag de eerste 1000 dagen een belangrijke periode zijn? Gewoontes die in deze periode worden aangeleerd, hebben een sterkte impact op de gezondheid van je kindje tijdens zijn latere leven. Na de leeftijd van 3-4 jaar blijven voedingskeuzes en gewoonten stabiel met de aangeleerde gewoontes tijdens de eerste jaren. Gezond eetgedrag begint dus al bij de allereerste hap!

Het belang van voeding tijdens deze eerste 1000 dagen

Heb jij weleens van de eerste 1000 dagen gehoord? Dit is de periode vanaf de bevruchting tot en met de de tweede verjaardag van je kindje. Onderzoeken wijzen uit dat deze periode cruciaal is voor een goede gezondheid gedurende je hele leven. Omgevingsfactoren bepalen voor zo’n tachtig procent je gezondheid. Voeding is hier een belangrijke externe factor in. De overige twintig procent is erfelijkheid. De voeding die het kindje de eerste 1000 dagen meekrijgt, voorspelt wat en hoe gevarieerd hij later eet. Deze periode noemen we de ‘sensitieve periode’ en start dus al met voeding in de buik! Ook borstvoeding speelt een belangrijke rol. Moedermelk draagt namelijk de smaken van het voedsel dat je eet. Als je gevarieerd eet en borstvoeding geeft stel je je baby aan verschillende smaken bloot en kan hij dit zelf later ook lekker vinden.

Wat betekenen de eerste 1000 dagen van je leven?

De eerste 1000 dagen van een kinderleven vormt de basis van het leven. Het zit vol met van die sensitieve periodes. Wordt het kindje goed ‘geprogrammeerd’ dan heeft hij daar de rest van zijn leven profijt van. Denk maar eens na wat er allemaal gebeurt in de periode. Alle organen worden aangelegd, de afweer wordt opgebouwd en kinderen leren kruipen, staan, lopen, eten en drinken en praten. De lengte van je kindje verdubbelt en hij wordt vier tot vijf keer zwaarder. Ook zijn de eerste duizend dagen een belangrijke fase voor de hechting. Dat is toch ontzettend bijzonder?

Deze voedingsstoffen dragen bij aan een goede gezondheid

Voor die groei en ontwikkeling is gezonde voeding én de leefomgeving waarin het kindje opgroeit ontzettend belangrijk. Groeit je kindje bijvoorbeeld op zonder stress? En in een rookvrije omgeving? Krijgt hij voldoende stimulatie? Dit bepaalt mede of hij een goede start krijgt. Voor dit artikel richt ik me alleen op het aspect van voeding. Want wat is gezonde voeding eigenlijk? Er zijn een aantal voedingsstoffen waarvan we zeker weten dat ze bijdragen aan de gezonde ontwikkeling van kinderen. Dit zijn eiwitten, essentiële vetzuren (denk aan omega 3), ijzer en jodium.

Hoe gevarieerd eet jij?

Hmm.. Maar hoe ziet dat op je bordje eruit? Denk aan voeding uit de zee waaronder vette vis, (biologische) eieren, (gras) roomboter, heel veel groene groenten, noten en zaden, (biologische) kip etc. Als je ervoor zorgt dat je kindje de juiste voedingsstoffen binnenkrijgt dan kan dat bijdragen aan een hoger IQ, minder gedragsproblemen, een betere weerstand, een snellere taalontwikkeling, en betere fijne motoriek, en nog veel meer. Misschien denk je: “maar ik eet toch gezond?” Helaas is ons voedingspatroon minder gevarieerd dan je misschien denkt en bestaat het vooral uit heel veel granen. Een bordje pap in de ochtend, een boterham als lunch en een wrap als avondeten klinkt misschien gevarieerd, maar is het niet. Crackers, brood, pasta, couscous, wraps: het zijn allemaal granen in een andere vorm. Ook in Nederland komen tekorten aan ijzer en de juiste vetten juist veel voor. Zo heeft maar liefst 1 op de 10 peuters een tekort aan ijzer, blijkt uit recent onderzoek.

Voeding tijdens de zwangerschap

Tijdens je zwangerschap hoef je geen speciaal dieet te volgen. Eet gezond en gevarieerd. Hierdoor leert je kindje ook smaken waarderen. Eet voldoende (vette) en zorg ervoor dat je genoeg calcium en ijzer binnenkrijgt en niet te veel vitamine A. Dit zit in o.a. leverproducten. En natuurlijk moet je sommige producten even mijden, zoals rood vlees en alcohol.

De belangrijkste voedingsstoffen voor een zwangere vrouw op een rij:

  • foliumzuur (supplement)
  • vitamine D (supplement)
  • gezonde vetzuren (omega 3)
  • calcium
  • ijzer

De groei van het kinderbrein

Een van de belangrijkste aspecten tijdens die eerste 1000 dagen is de groei van het brein. Tijdens de eerste twee levensjaren van een kind wordt de totale volume (de inhoud) van je hersenen maar liefst vier keer zo groot. De hersenen en het hoofd groeien veel harder dan de rest van het lichaam. Wist je dat ze maar liefst één gram per dag groeien de eerste 1000 dagen? Er zijn verschillende voedingsstoffen die bijdragen aan een goede ontwikkeling van de hersenen. Vooral ijzer speelt een belangrijke rol gedurende de eerste 1000 dagen. IJzergebrek bij baby’s en peuters kan hun leerproces en sociaal en emotioneel gedrag beïnvloeden. Tijdens je zwangerschap wordt je ijzergehalte door de verloskundige ook altijd goed in de gaten gehouden.

Denk je na het lezen “help, dit wist ik helemaal niet?”. Wees gerust. Je bent zeker niet de enige. Ikzelf was bij mijn eerste kindje er ook niet bewust van het belang van die eerste 1000 dagen. Het is ook pas sinds een paar jaar dat hier zoveel aandacht voor is. Ik wil je een kleine kanttekening geven. De onderzoeken richten zich op op de periode vanaf conceptie tot en met het 2e levensjaar. Maar dat wil natuurlijk niet zeggen dat wat je daarna doet geen effect meer heeft. Ook betekent het niet dat goede voeding en leefstijl ervoor zorgt dat je gegarandeerd gezond blijft. Een goede gezondheid blijft een combinatie van verschillende factoren, waarvan voeding er een is. Maar hoe fijn is het om in elk geval de tools te hebben om deze factor op z’n minst gunstig te beïnvloeden?

Mocht je nog vragen hebben of wil je advies over je voedingspatroon, mail me gerust: info@kidsvoeding.nl

Het belang van de eerste 1000 dagen in een korte video

Bronnen: UMCG, thousanddays.org, Nutritional and metabolic programming during the first thousand days of life, The Lancet, Nutrition and brain development in early life